Een plofkraak is een methode waarbij criminelen een geldautomaat opblazen om bij het geld te komen. Dit gebeurt meestal met gas of explosieven die in de automaat worden gebracht en tot ontploffing worden gebracht. Door de explosie wordt de automaat opengebroken en kunnen de daders het geld meenemen. Deze methode is gevaarlijk en kan leiden tot grote schade aan gebouwen en risico’s voor omwonenden. Plofkraken worden vaak in korte tijd uitgevoerd en vereisen een zekere mate van voorbereiding en technische kennis.
Plofkraken kwamen in Nederland vooral op vanaf het begin van de jaren 2010. Criminelen ontdekten dat geldautomaten kwetsbaar waren en relatief eenvoudig konden worden opengebroken met explosieven. In korte tijd nam het aantal plofkraken sterk toe, wat leidde tot grote zorgen bij banken en overheid. Vooral in de beginjaren waren de beveiligingsmaatregelen beperkt, waardoor criminelen relatief eenvoudig hun slag konden slaan. Dit leidde tot een snelle verspreiding van deze methode binnen het criminele circuit.
Na de eerste golf van plofkraken werden de methodes steeds professioneler. Criminelen gingen samenwerken in georganiseerde netwerken en gebruikten geavanceerdere technieken. Er ontstonden gespecialiseerde groepen die zich volledig richtten op plofkraken. Daarnaast werd de criminaliteit steeds internationaler. Nederlandse daders waren actief in het buitenland en buitenlandse groepen kwamen naar Nederland. Deze internationale samenwerking maakte het moeilijker voor opsporingsdiensten om de daders te stoppen.
De toename van plofkraken leidde tot strengere maatregelen van banken en overheid. Geldautomaten werden beter beveiligd, bijvoorbeeld door het gebruik van inktpatronen die geld onbruikbaar maken na een explosie. Daarnaast werden automaten vaker verplaatst naar veiligere locaties of zelfs verwijderd uit risicogebieden. Ook werd er geïnvesteerd in betere surveillance en samenwerking tussen banken en politie. Deze maatregelen hadden als doel om plofkraken minder aantrekkelijk te maken voor criminelen.
